Αγαπημένες μου μαμάδες, ακολουθεί μακροσκελές άρθρο με την εμπειρία μας από το σπάσιμο του ποδιού της Ιριάνας. Το έγραψα με όλη μου την αγάπη από μαμά προς μαμά.
Επειδή λοιπόν, το βράδυ που το Ιριανάκι μου έσπασε το πόδι της, ένιωσα εντελώς αβοήθητη και δεν ήξερα από πού να αντλήσω πληροφορίες, σκέφτηκα πως κάποια μαμά πρέπει να γράψει ολοκληρωμένα και με μαμαδίστικη αλήθεια όλα όσα συμβαίνουν όταν ένα παιδί σπάει το πόδι του.
Ξεκινώντας από το πιο σημαντικό, ότι δηλαδή κάθε περίπτωση είναι ΕΝΤΕΛΩΣ διαφορετική, σε αυτό το άρθρο θα βρείτε όλα όσα θα ήθελα κι εγώ να έχω διαβάσει κάπου. Τι να περιμένετε ανά ημέρα, πότε σταματάει ο πόνος, πώς αντιμετωπίζουμε τη φαγούρα, γιατί δεν κάνει να βάζουμε βελόνα μέσα στον γύψο, πώς θα κάνει μπάνιο το παιδί και τελικά, πότε θα επιστρέψει ξανά στην κανονική ζωή του.
Πάμε!
ΣΠΑΣΙΜΟ ΚΑΙ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ
Αυτή ήταν η πρώτη μου απορία σε πλήρη πανικό καθώς ξέρω πως στους ενήλικες το σπάσιμο οστού συνδυάζεται με αντιθρομβωτική αγωγή.
Στα παιδιά αυτό ΔΕΝ συμβαίνει. Η επίσημη εντολή του γιατρού μας ήταν πως δεν χορηγούν αντιθρομβωτικά σε παιδιά με γύψο, όμως συστήνουν:
• να κινεί τα δάχτυλα και τον αστράγαλο (όσο επιτρέπεται από τον γιατρό)
• να πίνει πολλά υγρά για να είναι το παιδί ενυδατωμένο
• να σηκώνει ελαφρά το πόδι για να μην πρηστεί (πολύ)
Αντιθρομβωτική προφύλαξη δίνεται μόνο αν υπάρχουν επιπλέον παράγοντες κινδύνου, όπως π.χ.:
• παρατεταμένη πλήρης ακινητοποίηση ή γύψος πάνω από το γόνατο ή μέχρι το ισχίο
• μεγάλο χειρουργείο για το κάταγμα
• παχυσαρκία, αφυδάτωση, σοβαρή λοίμωξη
• ιστορικό θρόμβωσης στο παιδί ή ισχυρό οικογενειακό ιστορικό
• γνωστή θρομβοφιλία / αιματολογική πάθηση
• παρατεταμένη αεροπορική μετακίνηση
Αν δεν ισχύει κάτι από αυτά, τότε πάμε χωρίς αντιθρομβωτική αγωγή. Εννοείται πως αν σας συμβεί θέλω και εσείς να ρωτήσετε τον γιατρό σας και να μην στηριχθείτε σε αυτό το άρθρο.
ΧΡΟΝΟΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΙΑΣΗΣ
Αυτή ήταν η επόμενη απορία μου. Ήθελα να έχω μπροστά μου ένα χρονοδιάγραμμα για να μπορώ να βοηθάω το παιδί μου και να το πάμε βήμα βήμα χωρίς να πω από την αρχή "6 εβδομάδες". Να λοιπόν, τι έγινε με την Ιριάνα:
• Πώρωση κατάγματος, σε εμάς κράτησε 6 εβδομάδες (έχω ακούσει και για 4 όμως)
• Σταδιακή φόρτιση και επιστροφή σε περπάτημα: άλλες 1–2 εβδομάδες μετά την αφαίρεση του γύψου, ανάλογα με τον γιατρό
• Επιστροφή σε ελαφριά άσκηση περίπου στις 8–10 εβδομάδες
• Πλήρης επιστροφή στην κανονική ζωή αφού πρώτα έχει δοθεί έγκριση ορθοπεδικού, θα τολμήσω να πω στις 12+ εβδομάδες
ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΠΟΥ ΘΕΛΩ ΝΑ ΚΟΙΤΑΤΕ ΤΙΣ ΠΡΩΤΕΣ ΗΜΕΡΕΣ
• ασύμμετρο πρήξιμο στο πόδι, ιδιαίτερα σκληρό ή επώδυνο
• έντονη ζέστη ή κοκκίνισμα στο πόδι
• πόνος που χειροτερεύει αντί να καλυτερεύει μέρα με τη μέρα
• αν ο γύψος φαίνεται πολύ σφιχτός
• αν τα δάχτυλα είναι μπλε/ωχρά, παγωμένα ή μουδιασμένα
• πυρετός
Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις καλείτε αμέσως τον γιατρό σας.
ΑΓΟΡΑΣΤΕ ΑΜΕΣΩΣ
- Πατερίτσες
- Ειδικό κάλυμμα για το πόδι για να μπορεί να κάνει μπάνιο (θα το βρείτε στα φαρμακεία)
- Ένα πλαστικό σκαμπό για το μπάνιο (εγώ έβαζα επάνω και μια πετσετούλα για να μη γλιστράει)
- Παυσίπονα
ΓΕΝΙΚΕΣ (μαμαδίστικες) ΟΔΗΓΙΕΣ για την πρώτη εβδομάδα
• το παιδί θα πρέπει να κινεί αν το επιτρέπει ο γιατρός τα δάχτυλα ποδιού
• το πόδι θα πρέπει να είναι τοποθετημένο ελαφρώς ψηλά όταν κάθεται
• θέλει καλή ενυδάτωση
• μικρές αλλαγές θέσης θα βοηθήσουν όσο δύσκολο κι αν ακούγεται αυτό στην αρχή
• αγκαλίτσες με τη μαμά και τον μπαμπά και ατελείωτο Netflix
• ύπνος και μέσα στη μέρα, δεδομένου ότι τα βράδια ξυπνάει για παυσίπονα και άρα δεν κοιμάται καλά
ΠΑΥΣΙΠΟΝΑ
Δυστυχώς τα παυσίπονα τις πρώτες ημέρες είναι σχεδόν μη αποτελεσματικά... Ο πόνος είναι οξύς και συνεχής και το παιδί υποφέρει. Παρόλα αυτά δίνουμε το κλασικό σχήμα εναλλάξ που δίνουμε και στις ιώσεις:
• παρακεταμόλη - εγώ χρησιμοποιώ το Apotel γιατί το θεωρώ το πιο αποτελεσματικό στην κατηγορία του (εδώ δίνουμε το μισό του βάρους του παιδιού).
• ιβουπροφαίνη - και εναλλάξ στο 4ωρο έδινα Algofren, το 1/3 του βάρους. Δώστε το μαζί με λίγο φαγητό.
Πάντα δίνετε τα φάρμακα με τις οδηγίες του παιδιάτρου σας και κρατήστε σημειώσεις ωρών/ποσοτήτων μέσα στη μέρα για να ενημερώνετε τον γιατρό σας αν χρειαστεί.
Αν χρειάζεται να δώσετε φάρμακο νωρίτερα από το επιτρεπτό διάστημα γιατί ο πόνος δεν υποχωρεί επικοινωνήστε ΟΠΩΣΔΗΠΟΤΕ με τον γιατρό σας. Ποτέ δεν δίνουμε φάρμακο που δεν συμβαδίζει με τις ιατρικές οδηγίες, όσο κι αν υποφέρει το παιδί και νιώθουμε πως δεν μπορούμε να κάνουμε κάτι άλλο.
Τι άλλο μπορεί να βοηθήσει παράλληλα
• το πόδι υψωμένο πάνω από το επίπεδο της καρδιάς όσο γίνεται
• μικρά διαλείμματα με παγοκύστη πάνω από τον γύψο (όχι απευθείας στο δέρμα, τυλιγμένη σε πετσετούλα για 10–15’)
• να μην κρέμεται το πόδι. κάτω για ώρα γιατί αυξάνει τον πόνο και το πρήξιμο)
ΤΑ ΠΡΩΤΑ 24ΩΡΑ
Πρώτο 24ωρο → για εμάς ήταν εφιαλτικό, έντονος πόνος, ατελείωτο κλάμα και τα παυσίπονα δεν έπιαναν ούτε λίγο
24–48 ώρες → συνήθως είναι η «κορύφωση» του πόνου - λυπάμαι που θα το πω, αλλά ως τις 72 ώρες, τόσο το παιδάκι όσο και οι γονείς αισθάνονται πως όλο αυτό είναι κάτι που τους ξεπερνάει. Κρατήστε γερά, ΘΑ ΠΕΡΑΣΕΙ
Μετά την 3η μέρα → αρχίζει σταδιακά να μειώνεται ο πόνος. Δυστυχώς όμως σταδιακά. Μην περιμένετε θεαματικά αποτελέσματα, οπότε συνεχίστε τα παυσίπονα στο 4ωρο για να μην αφήνετε τον πόνο να γιγαντωθεί. Τα “κύματα” έντονου πόνου γίνονται πιο σπάνια και πιο σύντομα
Μετά την 5η μέρα → απίστευτο κι όμως αληθινό, ο πόνος ξαφνικά υποχωρεί και ως την 7η ημέρα έχει εξαφανιστεί! Ανοίγουμε σαμπάνιες, κάνουμε πάρτι, πανηγυρίζουμε! Τώρα από εδώ και πέρα ξεκινά ο αγώνας δρόμο για να πιάσουμε τις εβδομάδες που έχει υποδείξει ο γιατρός μέχρι να βγει ο γύψος! Τα δύσκολα πέρασαν! Το πρήξιμο μειώνεται, ο ύπνος επανέρχεται και η δυσφορία του παιδιού αφορά κυρίως κούραση στα διαδικαστικά και όχι τον πόνο! Υπέροχα!
Μετά την 1η εβδομάδα → συνήθως δεν χρειάζονται άλλα παυσίπονα και πάμε πλέον στο νέο πρόβλημα… τη φαγούρα!
2η εβδομάδα → ο οξύς πόνος συνήθως έχει σχεδόν φύγει, παραμένει όμως η αίσθηση βάρους, ένα τράβηγμα και ελαφριά πονάκια στην κίνηση.
3–4 εβδομάδες → ο πόνος είναι ελάχιστος ή καθόλου, αλλάζουν μορφή τα ενοχλήματα και πλέον έχουμε φαγούρα, δυσκαμψία και ενόχληση στην κίνηση. Εδώ τα παιδάκια πιο πολύ βαριούνται πάρα πονάνε! Και για τους γονείς αυτό είναι υπέροχο (μεταξύ μας πάντα).
Ο ΥΠΝΟΣ
Η καλύτερη στάση για ύπνο (όσο μπορεί να κοιμηθεί το παιδί - ειδικά τις πρώτες νύχτες)
Ανάσκελα με το πόδι:
• ψηλότερα από την καρδιά
• καλά στηριγμένο σε μαξιλάρια
Το στήσιμο μαξιλαριών που μας βόλεψε εμάς είναι το εξής:
• 2 μεγάλα μαξιλάρια κάτω από τη γάμπα
• άλλο ένα πιο κοντά στο γόνατο ώστε το πόδι να γέρνει ομαλά προς τα πάνω
Θέσεις που συνήθως ΔΕΝ βοηθούν
• στο πλάι γιατί συνήθως πιέζεται το πόδι
• με μαξιλάρι μόνο κάτω από τον αστράγαλο → πιέζεται το σημείο του πόνου
• επίπεδο πόδι στο στρώμα γιατί αυξάνει η συμφόρηση, πονάει μέσα σε λίγα λεπτά
Μικρό “τελετουργικό” πριν τον ύπνο που κάναμε με την Ιριάνα:
30 λεπτά πριν ξαπλώσει κάθε βράδυ σάς προτείνω να κάνετε τα εξής:
• βάλτε το πόδι πολύ ψηλά
• κρύα παγοκύστη πάνω από τον γύψο (τυλιγμένη 10 με 15 λεπτά)
• τουαλέτα, δόντια και νερό πριν πέσει στο κρεβάτι
• παυσίπονα ακριβώς πριν τον ύπνο έτσι ώστε να “πιάνουν” μέσα στον πρώτο ύπνο
Όταν ξυπνάει ο πόνος τη νύχτα:
1. Σηκώστε λίγο πιο ψηλά το πόδι και βρείτε μια σταθερή θέση κάθε βράδυ (το σώμα μαθαίνει)
2. Βάλτε δροσερή κομπρέσα για 10 λεπτά
3. Αποφύγετε να κατεβάσει το ποδαράκι για ώρα
4. Δώστε παυσίπονο αν είναι η ώρα να το πάρει το παιδί
5. Κάντε αγκαλίτσα και πείτε παραμύθι χωρίς να ανοίγετε πολλά φώτα και να ξυπνάτε κι άλλο το παιδί.
Συνήθως ανακουφίζεται μέσα σε 5–15 λεπτά. Αν όμως τίποτα δεν μπορεί να ανακουφίσει το παιδί σας και εκείνο κλαίει σπαρακτικά, εννοείται πως επικοινωνείτε με τον γιατρό σας ακόμα κι αν είναι ξημερώματα.
Η ΦΑΓΟΥΡΑ
Μετά την 7η ημέρα, η φαγούρα θα αποτελεί το βασικό σας οικογενειακό πρόβλημα. Θα σας πω τι κάναμε εμείς για να την αντιμετωπίσουμε!
1. Κρύος αέρας στο άνοιγμα του γύψου - ω ναι, με το πιστολάκι στο κρύο για λίγα δευτερόλεπτα. Δροσίζεται το δέρμα και κάπως βοηθάει!
2. Ελαφρύ χτύπημα “ταπ-ταπ” πάνω από τον γύψο. Μικρά χτυπηματάκια με την παλάμη πάνω στο σημείο που φαγουρίζει για εμάς ήταν σωτήρια.
3. Ανύψωση & ξεκούραση - Όταν το πόδι πρήζεται έστω και λίγο, νιώθω πως η φαγούρα χειροτερεύει. Γι'αυτό βάλτε το ποδαράκι ψηλά σε μαξιλάρια όπως έχουμε πει.
4. Προσοχή στη θερμοκρασία, αποφύγετε την πολλή ζέστη, τα χοντρά παπλώματα και τις κάλτσες που "πνίγουν" το πόδι.
5. Ενυδάτωση γύρω από τον γύψο, όχι μέσα.
Πολύ σημαντικό: Τι ΔΕΝ κάνουμε (δεν το ήξερα, κι εγώ τώρα το έμαθα)
• δεν βάζουμε τίποτα μέσα στον γύψο (βελόνες πλεξίματος, στυλό, χάρακες, καλαμάκια, μπατονέτες κ.λπ.)
• δεν βάζουμε νερό / κρέμες / πούδρες κάτω από τον γύψο
Ξέρω ότι ο πειρασμός είναι τεράστιος αλλά θέλουμε να προστατεύσουμε το δερματάκι κάτω από τον γύψο.
Πότε η φαγούρα δεν είναι “απλή” φαγούρα;
Ζητήστε έλεγχο από τον γιατρό σας αν δείτε:
• έντονη κακοσμία από τον γύψο
• υγρό ή κάποια διαρροή
• έντονο πόνο τοπικά, όχι μόνο φαγούρα
• πυρετό ή κοκκινίλες στα δάχτυλα
• φαγούρα που γίνεται αφόρητη και συνεχής
Τι κινδύνους έχει το μολύβι / η βελόνα πλεξίματος / καλαμάκι (ήξερα ότι σας μείνει η απορία!)
1) Μπορεί να γδάρει το δέρμα χωρίς να το καταλάβετε καθώς το δέρμα κάτω από τον γύψο είναι μαλακό και ευαίσθητο και επίσης δεν έχουμε έλεγχο του αντικειμένου που βάζουμε μέσα.
2. Μια μικρή εκδορά μπορεί να οδηγήσει σε μόλυνση και να χρειαστεί άνοιγμα του γύψου
3. Μπορεί το αντικείμενο που θα βάλουμε να σπρώξει το ύφασμα και να αλλάξει το πώς είναι η εσωτερική επένδυση του γύψου.
4. Τα μολύβια και τα ξύλινα αντικείμενα σπάνε ή αφήνουν θραύσματα, δεν θέλεις να έχει μέσα στο ποδαράκι του παιδιού μικρά καρφάκια που τσιμπάνε
5. Και το πιο σημαντικό: αν μπει μικρόβιο… δεν αερίζεται τίποτα εκεί μέσα άρα μιλάμε για ιδανικό περιβάλλον για μόλυνση.
Θυμηθείτε πως η φαγούρα είναι μια -δυσάρεστη το καταλαβαίνω- διαδικασία επούλωσης.
ΧΡΟΝΟΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΣΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΝΟΝΙΚΗ ΖΩΗ (χωρίς να παίρνουμε ρίσκο)
- Αφαίρεση γύψου: 4–6 εβδομάδες
Μετά την αφαίρεση: το πόδι φυσικά δεν είναι έτοιμο για αθλήματα, είναι άκαμπτο, αδύναμο και περίεργο στο πάτημα και αυτό είναι το φυσιολογικό!
- Επιστροφή σε μια πρώτη αθλητική ρουτίνα: 8 ως 10 εβδομάδες από τον τραυματισμό. Αυτό θα γίνει σε στάδια με τη σύμφωνη γνώμη του γιατρού και με την καθοδήγηση των δασκάλων, χωρίς άλματα. Μιλάμε για απλή κινητικότητα!
- Όλα θα είναι όπως πριν: 10 ως 12 εβδομάδες μετά τον τραυματισμό όπου πλέον το παιδί δεν πονάει καθόλου, δεν κουτσαίνει και κυρίως δεν φοβάται το πόδι του.
ΠΡΩΤΕΣ ΗΜΕΡΕΣ ΧΩΡΙΣ ΓΥΨΟ
Τα περισσότερα παιδιά τη στιγμή που βγάζουν τον γύψο νιώθουν πανικό. Πρακτικά αισθάνονται πως το πόδι δεν είναι δικό τους! Έτσι αρνούνται να το πατήσουν, μπορεί να κλαίνε και να πανικοβληθούν.
Ανάσες!
Αυτό ΔΕΝ σημαίνει πόνο ή πρόβλημα στο κόκαλο.
Γιατί συμβαίνει αυτό:
1. Ακαμψία ποδιού
Το ποδαράκι τους έχει μείνει ακίνητο για εβδομάδες άρα θέλει χρόνο να «ξυπνήσει».
2. Μύες σε παύση
Οι μύες έχουν αδυνατίσει λίγο άρα δεν εμπιστεύονται το πάτημα.
3. Ο εγκέφαλος θυμάται τον τραυματισμό
Ακόμα κι αν το κόκαλο είναι ΟΚ, ο εγκέφαλος λέει: "σε παρακαλώ πρόσεξε μην το ξαναπάθεις".
Πόσο κρατάει αυτό;
Συνήθως:
• 1η μέρα: πολύ διστακτική
• 2η–3η μέρα: αρχίζει να το πατάει λίγο
• μέσα σε 5–7 μέρες: το περπάτημα βελτιώνεται πολύ
Σε παιδί με καλή φυσική κατάσταση όπως τα περισσότερα παιδάκια σε 7 ημέρες ΤΑ ΠΑΝΤΑ αποτελούν μακρινό παρελθόν! Οι γονείς πρέπει να μην πιέσετε το παιδί, μην πείτε "έλα πάτα το γιατί φοβάσαι", πάμε βήμα βήμα και ίσως για τις πρώτες ημέρες έχει νόημα να ξεκινήσει τη βάδιση κρατώντας τη μία από τις δυο πατερίτσες!
Η ΑΛΗΘΕΙΑ ΜΟΥ
Τα πρώτα 2–3 εικοσιτετράωρα είναι τα πιο δύσκολα. Μετά ξεκινάς να βλέπεις φως στο τούνελ. Το σημαντικό με το σπάσιμο είναι πως ειδικά μετά την 5η ημέρα κάθε μέρα είναι καλύτερη από την προηγούμενη. Η ζωή σας θα αλλάξει, το παιδί περνάει ένα τεράστιο σοκ, δεν μπορεί να διαχειριστεί την ξαφνική αλλαγή όπως ένας ενήλικας όμως σταδιακά τα πράγματα στρώνουν. Στην αρχή δεν μπορείς να το πιστέψεις, όμως είναι η αλήθεια. Τα παιδιά έχουν ένα μαγικό τρόπο να προσαρμόζονται στο δύσκολο και να του δίνουν μια μαγική διάσταση, πολύ διαφορετική από την ενήλικη ματιά. Κρατήστε τους φόβους και τις σκέψεις σας για εσάς. Μοιραστείτε μόνο την αισιοδοξία και πείτε ξανά και ξανά και ΞΑΝΑ τις ίδιες φράσεις, όπως "σε 4 εβδομάδες θα είσαι όπως πριν", "έχει συμβεί σε άπειρα παιδάκια, είσαι δυνατή θα το ξεπεράσουμε μαζί", "σε αγαπώ και είμαι δίπλα σου". Εγώ τα πρώτα βράδια κοιμήθηκα σε ένα στρώμα δίπλα στο κρεβάτι της καθώς τα βράδια είναι πολύ πιο δύσκολα από τις ημέρες. Ξυπνούσαμε συνέχεια, έδινα παυσίπονα και κάναμε αγκαλίτσα. Νιώθω πως αυτό ήταν μια μεγάλη βοήθεια για εκείνη καθώς δεν υπάρχει παιδάκι που στα δύσκολα δεν θέλει τη μαμά του ΔΙΠΛΑ του. Σας το προτείνω ανεπιφύλακτα και πρακτικούς και ψυχολογικούς ρόλους.
Εγώ -και θα σας μιλήσω από μαμά προς μαμά- κάθε φορά που η Ιριάνα σπάραζε στον πόνο, μέσα μου έλεγα "ευχαριστώ θεέ μου, αυτά να είναι και τίποτα άλλο". Πείτε με τρελή, πείτε με περίεργη, αλλά εύχομαι μέσα από την καρδιά μου το σπάσιμο να είναι το χειρότερο που θα τους συμβεί.
Σας στέλνω όλη μου την αγάπη και εύχομαι να μην χρειαστεί ποτέ να διαβάσετε αυτό το άρθρο,
Μυρτώ
