Τα social media γέμισαν με posts έπειτα από την θάνατο του James Van Der Beek, του ηθοποιού που λατρέψε η γενιά μας στο «Dawson’s Creek». Ο 48χρονος star, που ήταν σύζυγος και μπαμπάς 6 παιδιών, έφυγε από τη ζωή στις 11 Φεβρουαρίου 2026, έπειτα από μάχη με τον καρκίνο του παχέος εντέρου.
Γιατί όμως τόσο νωρίς; Και τόσο γρήγορα;
Με αφορμή το podcast μου η «Μανούλα ξέρει» συνάντησα δύο καταπληκτικούς μοριακούς βιολόγους, τον Νίκο Τσούλο, Διευθύνοντα Σύμβουλο της εταιρίας IQ Genomix και την Κρυστέλ Ζησιμάτου και συζητήσαμε μαζί όλα όσα πρέπει να γνωρίζουμε σήμερα σχετικά με τον συγκεκριμένο καρκίνο. Έναν καρκίνο που αν διαγνωστεί νωρίς είναι πλήρως ιάσιμος, έναν καρκίνο που δίνει συμπτώματα και έναν καρκίνο που εξελίσσεται αργά. Το πιο ενθαρρυντικό όλων είναι βέβαια, πως η εταιρία IQ Genomix φέρνει στην Ελλάδα το Colon AiQ τεστ, ένα επαναστατικό τεστ αίματος για τον καρκίνο του παχέος εντέρου που προσφέρει την ευκαιρία σε όσους πρέπει να εξεταστούν, αλλά αναβάλλουν την κολονοσκόπηση, να έχουν έναν πρώτο ενδελεχή έλεγχο μέσω τεχνικών της μοριακής βιολογίας, ώστε να διαπιστώσουν αν υπάρχει σοβαρός λόγος για άμεση διενέργεια κολονοσκόπησης. Το τεστ αυτό, δίνει ακόμα, την επιλογή του ενδιάμεσου ελέγχου μεταξύ των κολονοσκοπήσεων σε άτομα με επιβεβαιωμένα σύνδρομα του παχέος εντέρου ή με οικογενειακό ιστορικό καρκίνου, όπου απαιτείται συχνός έλεγχος, καθώς συμπεριλαμβάνονται στις ομάδες υψηλού κινδύνου εμφάνισης καρκίνου του παχέος εντέρου. Μίλησα μαζί τους λοιπόν για την απόλυτη επανάσταση στην πρόληψη!
Ας το πιάσουμε από την αρχή! Τι είναι ακριβώς ο καρκίνος του παχέος εντέρου;
Ο καρκίνος του παχέος εντέρου αναπτύσσεται από τα κύτταρα που επενδύουν το εσωτερικό του παχέος εντέρου ή του ορθού. Με απλά λόγια, πρόκειται για μια κατάσταση κατά την οποία ορισμένα κύτταρα χάνουν τον φυσιολογικό έλεγχο του πολλαπλασιασμού τους και αρχίζουν να αναπτύσσονται ανεξέλεγκτα.
Υπό φυσιολογικές συνθήκες, το σώμα μας ρυθμίζει τη διαίρεση και την επιδιόρθωση των κυττάρων. Όταν όμως συσσωρεύονται μεταλλάξεις σε γονίδια που ελέγχουν αυτές τις διαδικασίες, τα κύτταρα μπορεί να αποκτήσουν «αυτονομία» και να εξελιχθούν σε καρκινικά.
Στις περισσότερες περιπτώσεις, ο καρκίνος του παχέος εντέρου ξεκινά αργά, από έναν καλοήθη πολύποδα, μια μικρή προεξοχή στο εσωτερικό του εντέρου. Με την πάροδο των ετών και τη συσσώρευση γενετικών αλλαγών, ο πολύποδας μπορεί να εξελιχθεί σε κακοήθεια.
Γιατί μιλάμε όμως, όλο και περισσότερο για τον καρκίνο του παχέος εντέρου;
Ο καρκίνος του παχέος εντέρου βρίσκεται σήμερα στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης για δύο βασικούς λόγους.
Πρώτον, τη συχνότητά του. Αποτελεί μία από τις πιο συχνές μορφές καρκίνου παγκοσμίως, τόσο στους άνδρες όσο και στις γυναίκες.
Δεύτερον, τη δυνατότητα πρόληψης. Είναι από τους λίγους καρκίνους που μπορούν πραγματικά να προληφθούν μέσω τακτικού προληπτικού ελέγχου.
Κάθε χρόνο καταγράφονται χιλιάδες νέες διαγνώσεις. Ωστόσο, όταν ο έλεγχος γίνεται έγκαιρα, μπορούν να εντοπιστούν και να αφαιρεθούν προκαρκινικές αλλοιώσεις πριν εξελιχθούν σε καρκίνο, μειώνοντας σημαντικά τον κίνδυνο σοβαρής νόσου.
Και ποιοι είναι οι λόγοι που βλέπουμε τόση αύξηση των ποσοστών στις νέες ηλικίες;
Τα τελευταία χρόνια, οι επιστήμονες παρατηρούν αύξηση περιστατικών σε άτομα κάτω των 50 ετών. Αν και τα αίτια δεν είναι πλήρως ξεκάθαρα, αρκετοί παράγοντες φαίνεται να παίζουν ρόλο, όπως:
η αυξημένη κατανάλωση επεξεργασμένων τροφών και κόκκινου κρέατος
η καθιστική ζωή και η έλλειψη άσκησης
η παχυσαρκία
διαταραχές της εντερικής μικροχλωρίδας
περιβαλλοντικοί παράγοντες
Παράλληλα, σημαντικό ρόλο παίζει και η καθυστερημένη διάγνωση. Οι νεότεροι άνθρωποι σπάνια υποβάλλονται σε προληπτικό έλεγχο, ενώ τα πρώιμα συμπτώματα συχνά αποδίδονται σε κοινά γαστρεντερικά προβλήματα.
Για τον λόγο αυτό, η ενημέρωση και η πρόληψη είναι κρίσιμες. Ακόμη και μικρές αλλαγές στον τρόπο ζωής, σε συνδυασμό με τακτικό έλεγχο, μπορούν να μειώσουν σημαντικά τον κίνδυνο.
Να πούμε συγκεντρωμένα ποια συμπτώματα δεν πρέπει να αγνοούμε;
Στα αρχικά στάδια, ο καρκίνος του παχέος εντέρου μπορεί να μην προκαλεί εμφανή συμπτώματα. Ωστόσο, υπάρχουν ορισμένα σημάδια που πρέπει να αξιολογούνται από γιατρό:
- αλλαγές στις συνήθειες του εντέρου (διάρροια ή δυσκοιλιότητα που επιμένουν)
- αίμα στα κόπρανα, εμφανές ή σκούρο
- ανεξήγητη απώλεια βάρους
- επίμονη κοιλιακή δυσφορία, κράμπες ή φούσκωμα
- αίσθημα ατελούς κένωσης
- αδυναμία ή έντονη κόπωση, συχνά λόγω αναιμίας
Η παρουσία αυτών των συμπτωμάτων δεν σημαίνει απαραίτητα καρκίνο, αλλά αποτελεί λόγο για ιατρική αξιολόγηση.
Τι σημαίνει όμως «πρόληψη»;
Η πρόληψη στον καρκίνο του παχέος εντέρου βασίζεται σε δύο βασικούς άξονες.
Προληπτικός έλεγχος (screening).
Μέσω των κατάλληλων εξετάσεων μπορούν να εντοπιστούν πολύποδες ή πρώιμα στάδια της νόσου, ακόμη και πριν εμφανιστούν συμπτώματα.
Υγιεινός τρόπος ζωής.
Διατροφή πλούσια σε φρούτα, λαχανικά και φυτικές ίνες, περιορισμός του κόκκινου και επεξεργασμένου κρέατος, τακτική σωματική άσκηση και διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους συμβάλλουν στη μείωση του κινδύνου.
Πότε πρέπει να ξεκινά ο προληπτικός έλεγχος;
Για άτομα με μέσο κίνδυνο, ο προληπτικός έλεγχος συνιστάται να ξεκινά περίπου από την ηλικία των 45 ετών, ακόμη και όταν δεν υπάρχουν συμπτώματα.
Σε άτομα με αυξημένο κίνδυνο, όπως όσοι έχουν οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του παχέος εντέρου, ο έλεγχος μπορεί να ξεκινήσει νωρίτερα, σύμφωνα με τις οδηγίες του θεράποντος ιατρού.
Υπάρχει όμως και ο παράγοντας που λέγεται "φόβος της εξέτασης"...
Πολλοί άνθρωποι φοβούνται περισσότερο την εξέταση παρά την ίδια την ασθένεια. Πρόκειται για μια φυσιολογική ψυχολογική αντίδραση: η άμεση πιθανότητα αντιμετώπισης μιας ασθένειας συχνά φαίνεται πιο απειλητική από έναν μελλοντικό κίνδυνο.
Η κατανόηση αυτού του μηχανισμού μπορεί να βοηθήσει ώστε να προσεγγίζουμε τις προληπτικές εξετάσεις με μεγαλύτερη ψυχραιμία και υπευθυνότητα.
Αφού σας έχουμε εδώ, θέλω να μοιραστείτε μαζί μας τις πιο σύγχρονες μεθόδους πρόληψης!
Σήμερα υπάρχουν αρκετές αξιόπιστες μέθοδοι προληπτικού ελέγχου για τον καρκίνο του παχέος εντέρου.
Η κολονοσκόπηση παραμένει η πιο ολοκληρωμένη εξέταση, καθώς επιτρέπει τόσο την ανίχνευση όσο και την άμεση αφαίρεση προκαρκινικών αλλοιώσεων.
Το τεστ κοπράνων (FIT) αποτελεί μια μη επεμβατική επιλογή, η οποία μπορεί να ανιχνεύσει μικρές ποσότητες αίματος στα κόπρανα που ενδέχεται να σχετίζονται με πρώιμες βλάβες.
Τα τελευταία χρόνια, αναπτύσσονται επίσης εξετάσεις υγρής βιοψίας, οι οποίες βασίζονται σε ανάλυση γενετικού υλικού στο αίμα και μπορούν να συμβάλουν στον προληπτικό έλεγχο ανιχνεύοντας αλλαγές που σχετίζονται με καρκινικές ή προκαρκινικές αλλοιώσεις. Στην Ελλάδα, η μοναδική διαθέσιμη εξέταση υγρής βιοψίας είναι το ColonAiQ test και μπορεί να αποτελέσει μια επιπλέον επιλογή προληπτικού ελέγχου, ιδιαίτερα για άτομα που διστάζουν να υποβληθούν σε πιο επεμβατικές εξετάσεις. Σε κάθε περίπτωση, όταν προκύπτει ύποπτο αποτέλεσμα, απαιτείται επιβεβαίωση με κολονοσκόπηση.
Με σωστή ενημέρωση, υγιεινές καθημερινές συνήθειες και τακτικό προληπτικό έλεγχο, μπορούμε να μειώσουμε σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του παχέος εντέρου.
Η πρόληψη είναι προσωπική υπόθεση και μπορεί να σώσει ζωές!
Δείτε όλες τις πληροφορίες που χρειάζεστε για το Colon AiQ, το τεστ που σώζει ζωές, με ένα κλικ εδώ!
