«Κόκκινη μεταξωτή κορδέλα»: Ένα συγκλονιστικό βιβλίο για να μιλήσουμε στα παιδιά για το Ολοκαύτωμα

Μαρία Ιωαννάτου
Thu, 27/01/2022 - 02:29

Κάθε χρόνο στις 27 Ιανουαρίου, με απόφαση της γενικής συνέλευσης του ΟΗΕ, η διεθνής κοινότητα τιμά τη μνήμη των θυμάτων του Ολοκαυτώματος. Η ημέρα αυτή επιλέχθηκε επειδή στις 27 Ιανουαρίου του 1945 τα σοβιετικά στρατεύματα απελευθέρωσαν το Άουσβιτς - Μπιρκενάου, το μεγαλύτερο στρατόπεδο συγκέντρωσης και εξόντωσης του ναζιστικού καθεστώτος.

Πολλές φορές ο καλύτερος τρόπος για να μιλήσουμε στα παιδιά για ένα τόσο σημαντικό ιστορικό θέμα, είναι μέσα από λογοτεχνικά βιβλία. Αυτόν τον ρόλο μπορεί να παίξει και η «Κόκκινη μεταξωτή κορδέλα», ένα συγκλονιστικό μυθιστόρημα από τις εκδόσεις Διόπτρα, που μπορεί να διαβαστεί από παιδιά και εφήβους άνω των 12 ετών.

Σύνοψη του βιβλίου

Το καλοκαίρι του 1944, ένας τεράστιος αριθμός ανθρώπων μεταφέρθηκε με τρένα από τις γερμανοκρατούμενες περιοχές και από τους συμμάχους της Γερμανίας απ’ όλη την Ευρώπη στο Μπέρτσγουντ. Ήταν το τεράστιο σύμπλεγμα στρατοπέδων εργασίας και μαζικής εξόντωσης γνωστό ως Άουσβιτς - Μπίρκεναου στην Πολωνία. Η σύζυγος του διοικητή Ρούντολφ Ες, Χέντβιχ Ες, είχε επιστρατεύσει 23 κρατούμενες, οι οποίες έτυχε να γνωρίζουν ραπτική, για να σχεδιάζουν τη νέα γκαρνταρόμπα της. Έστησε ένα εργαστήριο μέσα στο στρατόπεδο, ώστε να μπορούν όλες οι σύζυγοι των αξιωματικών αλλά και οι γυναίκες φρουροί να φοράνε τα ομορφότερα μοντέρνα ρούχα.

Στο εφηβικό μυθιστόρημα «Κόκκινη μεταξωτή κορδέλα», η συγγραφέας Lucy Adlington συγκεράζει αριστοτεχνικά τη νεανική αθωότητα με το αίσθημα επιβίωσης. Κάθε κορίτσι της ιστορίας φωτίζει πιθανές ηθικές επιλογές για την καθημερινότητα που βίωναν. Κάποιες φορές το καλύτερο που μπορούσαν να κάνουν ήταν αξιοθαύμαστο… Κάποιες φορές ήταν φρικτό…

Ο τρόπος με τον οποίο η Έλλα, η κεντρική ηρωίδα, αντιμετωπίζει τον φόβο για τον θάνατο, χρησιμοποιώντας τα υφάσματα, τα ρούχα, κρύβει τόλμη και γενναιοδωρία. Οι σκέψεις της - άλλωστε δεν επιτρεπόταν να μιλούν και πολύ - καταγγέλλουν, σκιαγραφούν τα όνειρα μιας νέας κοπέλας και ταυτόχρονα περιγράφουν δραματικά γεγονότα. Μια μικρή κόκκινη κορδέλα, κρυμμένη πάνω της, γίνεται σύμβολο ελπίδας.

Τα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης σχεδιάστηκαν για να τιμωρήσουν και να αφανίσουν συγκεκριμένες ομάδες ανθρώπων. Αυτές οι ομάδες περιλάμβαναν τους εχθρούς της ναζιστικής ιδεολογίας, όλους τους Εβραίους, τους ομοφυλόφιλους, την κοινότητα των Ρομά, άτομα με ειδικές ανάγκες, αλλά και άλλους. Ωστόσο, η πλειονότητα των ανθρώπων που δολοφονήθηκαν στο Άουσβιτς ήταν Εβραίοι. Αυτό είναι κάτι που δεν πρέπει ποτέ να λησμονήσουμε.

Παίρνοντας θέση ενάντια σε κάθε άρνηση όσον αφορά την ιστορική αλήθεια για το Ολοκαύτωμα, η Lucy Adlington μελέτησε ιστορικές πηγές εκείνης της περιόδου, καθώς και μαρτυρίες επιζώντων. Συνομίλησε με την Εύα Σλος, την ετεροθαλή αδελφή της Άννας Φρανκ, που είχε δουλέψει στους χώρους διαλογής ρούχων, και αναφέρει χαρακτηριστικά: «Είχα την τιμητική και συνταρακτική εμπειρία να κοιτάξω μέσα στα μάτια της Εύας και να καταλάβω ότι είχα μπροστά μου έναν άνθρωπο που έζησε μια ζωή που εμείς οι υπόλοιποι αποκαλούμε ιστορία».

Τα SS συνέχισαν τις δολοφονίες στους θαλάμους αερίων και τελικά όσοι κρατούμενοι απέμειναν, απελευθερώθηκαν από τον σοβιετικό στρατό στις 27 Ιανουαρίου του 1945 - ημέρα παγκόσμιας μνήμης για το Ολοκαύτωμα. 

"Εσύ, εγώ, όλοι μας - όταν χωρίζουμε τον κόσμο στο «εμείς» και οι «άλλοι» - σπέρνουμε τους σπόρους του μίσους. Η βία, όμως, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, μας σκοτώνει όλους".

Εκδόσεις Διόπτρα

Website: www.dioptra.gr

Facebook: @dioptrapublishing

Instagram: @dioptrabooks