Όσο απόλαυσα τη μαγική ιεροτελεστία του bedtime story με τα δύο μεγαλύτερα παιδιά μου –και τώρα πια με την Άρια–, άλλο τόσο χαίρομαι όταν τα βλέπω να απλώνουν τα χεράκια τους στη βιβλιοθήκη και να επιλέγουν το βιβλίο που θα διαβάσουν πλέον μόνα τους, ή όταν, σε μια τελείως άσχετη στιγμή, μου πετάνε μια ατάκα που διάβασαν. Γιατί ξέρω πως, όσο και να αλλάξουν οι εποχές, το βιβλίο δεν θα χάσει ποτέ τη μαγεία του. Το ίδιο πιστεύει και η Αλεξάνδρα, δύο φορές μαμά διδύμων, φανατική βιβλιοφάγος, και με ρόλο κομβικής σημασίας σε έναν από τους μεγαλύτερους εκδοτικούς οίκους της χώρας, στον οποίο οφείλουμε ένα μεγάλο ευχαριστώ για πολλά από τα αγαπημένα βιβλία μας, δικά μας και των παιδιών μας.
Αλεξάνδρα, πώς αποφασίζετε στις Εκδόσεις ΔΙΟΠΤΡΑ ποια ιστορία αξίζει να γίνει το «αγαπημένο βιβλίο» ενός παιδιού; Υπάρχει κάποιο κριτήριο που δεν βλέπουμε εμείς οι γονείς;
Στις Εκδόσεις ΔΙΟΠΤΡΑ μας ενδιαφέρει μια ιστορία που δεν διαβάζεται απλώς, αλλά συντροφεύει το παιδί. Αναζητούμε βιβλία που σέβονται τη νοημοσύνη και τον συναισθηματικό του κόσμο και που αφήνουν χώρο για σκέψη και συναίσθημα. Ένα κριτήριο που ίσως δεν φαίνεται είναι η «αντοχή στον χρόνο»: αν το παιδί θα θέλει να επιστρέψει στο ίδιο βιβλίο ξανά και ξανά, ανακαλύπτοντας κάτι νέο καθώς μεγαλώνει. Ως μαμά, πια, έχω καταλάβει κάτι ακόμα: τα παιδιά δεν θυμούνται πάντα την πλοκή, αλλά θυμούνται πώς ένιωσαν με ένα βιβλίο. Αυτό το συναίσθημα είναι που μας καθοδηγεί.
Στην εποχή του TikTok και των οθονών, τι μπορεί να προσφέρει το παιδικό βιβλίο που κανένα ψηφιακό μέσο δεν μπορεί να αντικαταστήσει;
Στην εποχή των οθονών, το παιδικό βιβλίο προσφέρει κάτι σπάνιο: χρόνο και εσωτερικό χώρο. Tο βιβλίο επιτρέπει στο παιδί να σταθεί, να φανταστεί, να νιώσει με τον δικό του ρυθμό. Καθώς τα παιδιά μου διαβάζουν από όταν ήταν σε βρεφική ηλικία το βλέπω και το παρατηρώ. Σε αντίθεση με τα ψηφιακά μέσα, το βιβλίο δεν «γεμίζει» το παιδί με εικόνες – το καλεί να τις δημιουργήσει μόνο του. Αυτή η ήσυχη διαδικασία καλλιεργεί συγκέντρωση, ενσυναίσθηση και μια βαθύτερη σχέση με τον εαυτό του. Αυτή η εμπειρία δεν αντικαθίσταται εύκολα – όσο κι αν εξελίσσεται η τεχνολογία.
Πιστεύεις ότι τα παιδικά βιβλία πρέπει να προστατεύουν τα παιδιά ή να τα προετοιμάζουν για την πραγματικότητα;
Τα παιδιά δεν χρειάζονται ωραιοποιημένες ιστορίες· χρειάζονται ιστορίες που τα βοηθούν να αναγνωρίσουν όσα νιώθουν και να καταλάβουν ότι δεν είναι μόνα σε αυτά. Έτσι, το βιβλίο γίνεται ταυτόχρονα καταφύγιο και πυξίδα – ένας τρόπος να σταθούν στην πραγματικότητα με περισσότερη κατανόηση και λιγότερο φόβο.
Ποιο λάθος κάνουν συχνά οι μεγάλοι όταν διαλέγουν βιβλία για τα παιδιά τους;
Συχνά οι μεγάλοι επιλέγουμε βιβλία με βάση το μήνυμα που θέλουμε να περάσουμε, όχι με βάση το παιδί που έχουμε απέναντί μας. Εστιάζουμε στο τι «πρέπει» να μάθει και λιγότερο στο αν η ιστορία το αγγίζει πραγματικά. Όταν δίνουμε στο παιδί χώρο να διαλέξει και να συνδεθεί συναισθηματικά, το βιβλίο παύει να είναι μάθημα και γίνεται αγαπημένη συνήθεια.
Αναρωτιέμαι πόσο ρίσκο παίρνει σήμερα ένας εκδοτικός οίκος, όπως ο δικός σας, όταν επιλέγει να μιλήσει στα παιδιά για «δύσκολα» θέματα.
Στις Εκδόσεις ΔΙΟΠΤΡΑ πιστεύουμε ότι το ζήτημα δεν είναι αν θα μιλήσεις για δύσκολα θέματα, αλλά πώς. Με σεβασμό στην ηλικία, χωρίς φόβο και χωρίς ωραιοποίηση. Όταν μια ιστορία δίνει λέξεις σε όσα τα παιδιά ήδη νιώθουν, τότε το ρίσκο μετατρέπεται σε ευθύνη – και αυτή είναι μια επιλογή που κάνουμε συνειδητά.
Είσαι μητέρα τεσσάρων υπέροχων παιδιών. Τι σου έχουν διδάξει τα παιδιά σου όλα αυτά τα χρόνια;
Τα παιδιά μου μου έχουν διδάξει την υπομονή, την επιμονή, το πόσο σημαντικό είναι να κάνουμε πράγματα μαζί και να συζητάμε. Έχω λάβει και έχω δώσει τόση αγάπη, που δεν μπορεί να ειπωθεί με λόγια. Λατρεύω επίσης να διαβάζουμε μαζί, είναι κάτι που το κάνω από όταν ήταν μωρά και δεν έχουμε σταματήσει μέχρι και σήμερα.
Για το τέλος, αν οι Εκδόσεις ΔΙΟΠΤΡΑ ήταν ένα παιδικό βιβλίο, τι τίτλο θα του έδινες και γιατί;
Καθώς το μότο μας είναι «Βιβλία με θέα τη Ζωή», θα του έδινα τον τίτλο «Το Παράθυρο που Έβλεπε τον Κόσμο». Το παιδί κοιτά τον κόσμο, αλλά μέσα από τις ιστορίες μαθαίνει να τον καταλαβαίνει.
Ας παίξουμε ένα παιχνίδι όπου μπορείς να απαντήσεις με ένα «ναι» ή «όχι»!
- Ένα παιδικό βιβλίο μπορεί να κάνει ένα παιδί πιο γενναίο; Ναι
- Τα παιδιά σήμερα διαβάζουν λιγότερο από ό,τι παλιά; Δυστυχώς, ναι
- Έχεις διαβάσει ποτέ παιδικό βιβλίο στα παιδιά σου και τελικά «κόλλησες» κι εσύ; Εννοείται. Το «Κουνελάκι άκουγε» της Cori Doerrfeld που μιλάει για την ενσυναίσθηση και τη «Βαλίτσα» του Chris Naylor-Ballesteros, μια ιστορία γεμάτη ελπίδα και καλοσύνη.
- Οι εικόνες σε ένα βιβλίο είναι εξίσου σημαντικές με το κείμενο; Ναι, ειδικά στα παιδικά βιβλία.
- Έχει αλλάξει η παιδική φαντασία τα τελευταία 20 χρόνια; Όχι, η παιδική φαντασία μένει πάντα αυθεντική και απεριόριστη.
- Πρέπει τα παιδικά βιβλία να μιλούν και για δύσκολα συναισθήματα; Ναι
- Τα παιδιά σήμερα καταλαβαίνουν περισσότερα απ’ όσα νομίζουμε; Ναι, πάντα καταλαβαίνουν και αισθάνονται.
- Η ανάγνωση μπορεί να ανταγωνιστεί τις οθόνες; Ναι – αλλά όχι με τους ίδιους όρους. Οι οθόνες κερδίζουν σε ταχύτητα, ερέθισμα και άμεση ανταμοιβή. Η ανάγνωση όμως προσφέρει κάτι διαφορετικό: βάθος, συγκέντρωση, εσωτερική εικόνα. Δεν διεγείρει απλώς· καλλιεργεί.
- Ένα παιδικό βιβλίο μπορεί να επηρεάσει τις επιλογές ενός ενήλικα αργότερα; Ένα παιδικό βιβλίο δεν καθορίζει μονοσήμαντα τη ζωή ενός ανθρώπου. Όμως μπορεί να γίνει ο πρώτος σπόρος. Και κάποιοι σπόροι ανθίζουν πολύ αργότερα.
- Υπάρχουν βιβλία που κάνουν τα παιδιά μας να ξεχνούν τα tablets; Ναι, ειδικά τα κόμικς.
- Αν διαβάζαμε όλοι περισσότερα βιβλία ως παιδιά, θα ήμασταν άραγε καλύτεροι ενήλικες αργότερα; Ίσως τα παιδικά βιβλία να είναι οι πιο μακροπρόθεσμες επενδύσεις σε μια κοινωνία.
Alexandra’s book choices
Το παιδικό βιβλίο των Εκδόσεων ΔΙΟΠΤΡΑ που σε συγκινεί βαθιά ως μητέρα είναι…
Τα δύο all-time classic αγαπημένα βιβλία σου…
και...
Αν ένα παιδί διάβαζε μόνο 5 βιβλία μέχρι τα 10 του χρόνια, αυτά θα ήταν…
«Το ξενοδοχείο των συναισθημάτων» της Lidia Brankovic, «Ο μικρός πρίγκιπας» του Αντουάν ντε Σεντ-Εξιπερί, «Τι μπορείς να κάνεις με μια ιδέα;» του Kobi Yamada, «Τα χρώματα της Χλόης» της Κατρίνας Τσάνταλη και «Το Μεγάλο Πάντα και ο Μικρός Δράκος» του James Norbury.
Αν έπρεπε ένας γονιός να διαβάσει στο παιδάκι του, που είναι σε ηλικίες μέχρι το νηπιαγωγείο, 5 τίτλους, θα επέλεγες…
Διαβάστε αυτό και πολλά ακόμα άρθρα στο νέο, ανοιξιάτικο τεύχος του BOOM που μπορείτε αν διαβάσετε online πατώντας το εξώφυλλο!
