Μια μέρα κατά τη διάρκεια των καλοκαιρινών μας διακοπών, η φίλη μου η Τζωρτζίνα μου έκανε share αυτό:
«Όταν συνειδητοποιείς πως το “τελείωσα 4 χρόνια πανεπιστήμιο χωρίς ChatGPT” είναι το νέο “εμείς για να πάμε σχολείο περπατούσαμε 5 χιλιόμετρα στο χιόνι”».
Αμέσως χαμογέλασα. Σχεδόν χαιρέκακα. We have a winner, σκέφτηκα. Επιτέλους, έχουμε κι εμείς τώρα να λέμε στα παιδιά μας κάτι τόσο δυνατό όσο είχε η γενιά των γονιών μας. Που εδώ στην Ελλάδα μπορεί να μην περπατούσαν στο χιόνι, αλλά περπατούσαν χιλιόμετρα για να πάνε στο σχολείο, δούλευαν από τα 15 τους, δεν είχαν να φάνε και άλλα πολλά, που στα αυτιά μας πάντα ακούγονταν μακρινά και -συχνά- γραφικά.
Γραφικά όχι γιατί δεν ήταν αλήθεια -προς Θεού- ή γιατί δεν αγαπούσαμε τους γονείς μας και δεν ακούγαμε τις ιστορίες τους. Αλλά γιατί κάθε γενιά επιμένει να πιστεύει ότι ο τρόπος με τον οποίο μεγάλωσε ήταν ο σωστός. Και αυτό είναι -δυστυχώς- από μόνο του γραφικό. Γιατί πώς θα υπάρξει πρόοδος αν πάντα το παλιό είναι το σωστό;
Οι δικοί μας γονείς ανησυχούσαν για την τηλεόραση.
Οι δικοί μου γονείς συγκεκριμένα ανησυχούσαν για το Game Boy και το Tetris που έπαιζα αργά το βράδυ για να με πάρει ο ύπνος.
Οι γονείς των γονιών μας ανησυχούσαν για το ραδιόφωνο που διέφθειρε συνειδήσεις.
Οι γονείς μας ανησυχούσαν για το Walkman που μας «έκαιγε» τον εγκέφαλο.
Μετά ήρθε το ίντερνετ, το Google, τα κινητά. Και όλα αυτά έφεραν τρομακτική ανησυχία στην προηγούμενη γενιά που δεν ζούσε «μέσα» σε αυτά. Οι πιο πίσω πάντα ανησυχούν. Μα είναι το άγνωστο, είναι λογικό. Και αναμενόμενο.
Και τώρα ήρθε η τεχνητή νοημοσύνη.
Κάθε εποχή έχει το δικό της «φόβητρο». Και κάθε εποχή αναρωτιέται αν τα παιδιά της θα μάθουν λιγότερα.
Κι όμως, ο κόσμος συνεχίζει να προχωρά και η πρόοδος είναι εδώ, είτε μας αρέσει είτε όχι.
Όμως δεν είμαι σίγουρη ότι το πιο σημαντικό ερώτημα είναι αυτό. Λέω να πάρουμε μια ανάσα και να δούμε τα πράγματα από μια άλλη οπτική.
Γιατί, μεγαλώνοντας τρία παιδιά, έχω καταλάβει κάτι άλλο.
Δεν είναι οι πληροφορίες που καθορίζουν έναν άνθρωπο. Είναι ο τρόπος που μαθαίνει να τις αναζητά.
Το παιδί που θα προχωρήσει στη ζωή είναι εκείνο που θα συνεχίσει να αναρωτιέται, όχι εκείνο που τα ξέρει όλα.
Που δεν θα φοβάται να πει «δεν ξέρω».
Που θα σηκώνει το χέρι για να κάνει άλλη μία ερώτηση.
Που θα έχει την αυτοπεποίθηση να δοκιμάσει, να κάνει λάθος και να ξαναρχίσει.
Και, ξέρετε, επειδή διαβάζετε το back to school τεύχος μας, θα σας πω ότι αυτή η αυτοπεποίθηση δεν έχει να κάνει ούτε με το ΑΙ, ούτε με το Roblox, ούτε με το Nintendo.
Έχει να κάνει με εμάς τους γονείς.
Χτίζεται στο σπίτι.
Στο παιδί που κάποιος άκουσε πραγματικά όταν μιλούσε.
Στο παιδί που ένιωσε ότι οι απορίες του είχαν αξία, ακόμα κι όταν ήταν αστείες ή αφελείς.
Στο παιδί που μεγάλωσε με ανθρώπους που είχαν τον χρόνο να του πουν «για πες μου τι σκέφτεσαι».
Στο παιδί που πήρε αγκαλιές χωρίς να τις ζητήσει.
Που ένιωσε ασφάλεια.
Που έμαθε ότι η αγάπη δεν εξαρτάται από τον βαθμό του διαγωνίσματος.
Σε λίγες ημέρες τα σχολεία ανοίγουν ξανά. Θα αγοράσουμε τετράδια, κασετίνες, σχολικές τσάντες. Θα βάλουμε ετικέτες στα βιβλία και θα ξαναμπούμε στη γνώριμη ρουτίνα.
Θέλω όμως φέτος να απαλλαγείτε από το άγχος του ΑΙ, που ξέρω ότι αποτελεί μείζον θέμα ανάλυσης στις γονεϊκές παρέες.
Θέλω να θυμάστε πως το πιο σημαντικό εφόδιο που θα δώσουμε στα παιδιά μας δεν βρίσκεται ούτε στην τσάντα τους, ούτε στον υπολογιστή τους, ούτε ενδεχομένως στο AI account τους.
Το πιο σημαντικό εφόδιο που μπορούμε να τους δώσουμε είναι ένα σπίτι όπου οι ερωτήσεις επιτρέπονται.
Όπου η περιέργεια δεν θεωρείται ενόχληση.
Όπου το λάθος δεν είναι αποτυχία, αλλά μέρος της διαδρομής.
Και όπου ένα παιδί μεγαλώνει γνωρίζοντας πως, ό,τι κι αν αλλάξει στον κόσμο γύρω του, θα υπάρχει πάντα κάποιος που θα πιστεύει σε εκείνο.
Θέλω τη φετινή χρονιά να βάλουμε όλοι τα δυνατά μας να προσφέρουμε στα παιδιά μας ΑΣΦΑΛΕΙΑ.
Η λέξη-κλειδί είναι αυτή.
Γιατί ο κόσμος στον οποίο θα μεγαλώσουν -ευτυχώς- θα σταματήσει να ζητά πια από εκείνα να αποστηθίζουν περισσότερα.
Θα τους ζητά να καταλαβαίνουν βαθύτερα. Και αυτό είναι υπέροχο.
Και είναι βέβαιο πως αυτή είναι η μεγαλύτερη πρόκληση της γενιάς μας. Η τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι εχθρός μας, ούτε ένα αποχαυνωτικό φάρμακο για την Gen Alpha. Το αντίθετο.
Μας δίνει μια μοναδική ευκαιρία να καλλιεργήσουμε εκείνα τα ανθρώπινα χαρακτηριστικά που καμία τεχνητή νοημοσύνη δεν μπορεί να αντιγράψει πλήρως: την ενσυναίσθηση, τη φαντασία, την κρίση, το χιούμορ, την περιέργεια και το θάρρος να σηκώσεις το χέρι σου στην τάξη και να κάνεις μια πραγματικά καλή ερώτηση.
Γιατί, ας το κρατήσουμε στο μυαλό μας, το παιδί που θα ξεχωρίσει τα επόμενα χρόνια δεν θα είναι εκείνο που θα ξέρει όλες τις απαντήσεις. Θα είναι εκείνο που δεν θα σταματήσει ποτέ να θέλει να τις αναζητά.
Εύχομαι να απολαύσετε το τεύχος του ΒΟΟΜ που κρατάτε στα χέρια σας και να έχετε μια υπέροχη σχολική χρονιά, γεμάτη ευκαιρίες και αφορμές για να ανθίσετε μαζί με τα παιδιά σας.
Καλή ανάγνωση και καλή επάνοδο στην «όμορφη-έλα-δεν-θέλω-γκρίνιες» φθινοπωρινή καθημερινότητα.
Με αγάπη,
Μυρτώ
ΥΓ: Στο cover story μας, ο Βαγγέλης Κυπαρίσσης γεφυρώνει τις γενιές με τον πιο γλυκό και δημιουργικό τρόπο. Βαγγέλη, σ’ ευχαριστώ.
Διαβάστε αυτό και πολλά ακόμα άρθρα στο νέο, back to school τεύχος του BOOM που μπορείτε να διαβάσετε online πατώντας πάνω στο εξώφυλλο!
